freedom island

2 girls in love…

Στάλιν, μια συζήτηση για το ελληνικό θέατρο.

Χτες στο Γκάζι. Τελευταία παράσταση στη Νέα Σκηνή του Εθνικού. Καραζήσης-Μαρμαρινός. Στάλιν, μια συζήτηση για το ελληνικό θέατρο.

Προσωπική γνώμη: καλή παράσταση [χωρίς γιατί]. 

Αν ψάχνετε για “κριτική”, όχι εδώ… [άλλωστε ποτέ δεν κατάλαβα τι/ποιον εξυπηρετούν… προσωπικά δεν μπαίνω καν στο κόπο να διαβάσω τι γράφουν “ΟΙ κριτικοί” στα έντυπα που κυκλοφορούν]

Η παρακάτω συνέντευξη του Α.Καραζήση στην Καθημερινή. Της Γιώτας Συκκά. Φωτογραφία: Μαρία Μαράκη [ναι, προτιμω τις συνεντευξεις των ίδιων των πρωταγωνιστών…]

λ

Δεν τον γνώρισα αμέσως. Τα μαλλιά του είχαν μακρύνει αρκετά και ήταν φανερά αδυνατισμένος. Θύμιζε Ρώσο, αλλά για Στάλιν θα χρειαζόταν να πάρει βάρος επειγόντως. «Δεν είναι αυτός ο ρόλος που παίζω», μου λέει ο Ακύλας Καραζήσης και από εκείνο το σημείο αρχίζουν οι γρίφοι για την παράσταση «Στάλιν, μια συζήτηση για το ελληνικό θέατρο», που ανεβαίνει 22 του μηνός στη Νέα Σκηνή του Εθνικού, με τον ίδιον και τον Μιχαήλ Μαρμαρινό. Φίλοι και συνεργάτες, έγραψαν το έργο στο οποίο πρωταγωνιστούν. Προέκυψε, λένε, από προσωπική και πολιτική ανάγκη για όσα τους απασχολούν· για την Αριστερά και τη μυθολογία της. Αυτό το κίνημα που συνδέθηκε με την αμφισβήτηση και την αιχμή και σήμερα το προσαρμόζει ο καθένας όπως τον βολεύει.

Καλός ηθοποιός ο Ακύλας Καραζήσης. Στέρεος, στιβαρός στη σκηνή, ό,τι κι αν ερμηνεύει. Είτε στο Mahagony Theater, το Theaterhaus Jena και το Theater an der Winklwiese, είτε στο Αμόρε, το Θησείο και τις ελληνικές κρατικές σκηνές. Σε έργα σύγχρονου και κλασικού ρεπερτορίου. Παντρεμένος με την ηθοποιό Μαρία Σκουλά, αντιμετωπίζει με τον ίδιο επαγγελματισμό το σινεμά και την τηλεόραση. Ολοι έχουν να πουν για εκείνον ότι είναι «πολύ εντάξει άνθρωπος» και ότι είναι «πιστός στις αρχές του».

Και μόνο ο τίτλος του έργου προκαλεί απορία. Συνήθως το όνομα του Στάλιν οδηγεί σε μια συζήτηση περί σοβιετικού ολοκληρωτισμού.

Κάνουμε το συνειρμό «ο απόλυτος δεσπότης» μέσα από τη σύγχρονη ματιά γύρω από την κρίση της Αριστεράς, την κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού, κ.λπ. Είναι το τέταρτο πρόσωπο της τοιχογραφίας Μαρξ, Εγκελς, Λένιν, το πρόσωπο που είναι περισσότερο προβληματικό από τα άλλα. Συνήθως αγιοποιείται ο Λένιν και δαιμονοποιείται ο Στάλιν, παρ’ ότι ο ένας αποτελεί τη συνέχεια του άλλου. Η ιστορία αφήνει έναν απόηχο πάντα για τα σύμβολά της και τη μυθολογία τους: οι ιστορίες των πατεράδων μας, η αισθητική της εποχής, τα τραγούδια, το χρώμα. Σαν πίνακας πέρα από την ιστορική πραγματικότητα.

Και τότε πού εστιάζει η παράσταση;

Θέλουμε να έρθει ο θεατής και να μην ξέρει τι θα δει. Να είναι αθώος. Ας μείνει λοιπόν στον τίτλο. Πάντως, αυτό που θα δείτε έχει σχέση με την Αριστερά όπως και τη ζωή μας.

Για τη ζωή σας θα μιλήσετε;

Με έναν τρόπο πολιτικό.

Το κοινό ανταποκρίνεται καλύτερα όταν δεν γνωρίζει τι το περιμένει;

Οταν βλέπουμε μια παράσταση ενός ξένου σχήματος που έρχεται στη χώρα μας, συνήθως έτσι δεν λειτουργούμε; Το ξένο θέατρο είναι για τον θεατή μπόνους. Δεν ξέρει τον σκηνοθέτη, τη γλώσσα, τους ηθοποιούς κι όμως το κρίνει πιο ελεύθερα. Εχουμε τον απόηχο της δουλειάς τους, αλλά δεν γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο. Αντίθετα, ξέρουμε όλα τα προσωπικά του Ελληνα καλλιτέχνη που πάμε να δούμε.

Καλύτερα ενήμερος παρά να θεωρεί πως στο τέλος είδε κάτι ακατανόητο.

Αυτό είναι θέμα μεγάλης συζήτησης. Υπάρχει δηλαδή υποχρέωση του κοινού να «καταλάβει» και υποχρέωση του δημιουργού να εξυπηρετήσει αυτό το «καταλαβαίνω»; Κι έπειτα, άλλα θέλει να καταλάβει ένας 25άρης και άλλα μια κυρία 65 ετών. Αλλα θα νιώθουν στις απογευματινές παραστάσεις κι άλλα στις μεταμεσονύκτιες.

Γράφετε χρόνια;

Πολλά. Γράφω κυρίως ποιήματα και αφηγήματα, αλλά δεν τα δημοσιεύω. Ενα θεατρικό προέκυψε τα τελευταία χρόνια και ανέβηκε στο Αμόρε. Διστάζω να τα δείξω. Στη γυναίκα μου διαβάζω ελάχιστα. Στους φίλους μου τίποτα.

Πιστεύετε ότι τελείωσε στο θέατρο η περίοδος του σκηνοθέτη – Στάλιν;

Πιστεύω στην κατάργηση αυτού του τυραννικού θεσμού, αλλά δυστυχώς δεν έχουμε βγει ακόμη από τον αστερισμό του σκηνοθέτη – δεσπότη. Υπάρχει μια υποταγή των ηθοποιών. Αν είσαι ντίβα ή πρωταγωνιστής κάνεις ό,τι θες. Αν είσαι νέος ηθοποιός συνθλίβεσαι. Παντού συμβαίνει, είτε είσαι στην Ελλάδα είτε στη Γερμανία.

Ποια ήταν η δική σας πολιτική στάση ως νέος;

Στη Θεσσαλονίκη όπου γεννήθηκα έζησα την πρώτη συγκέντρωση της Ενωμένης Αριστεράς στην πλατεία Αριστοτέλους, που την έβλεπα ώς τότε γεμάτη από φαντάρους ή χωροφύλακες. Θυμάμαι τις διαδηλώσεις του ΕΚΚΕ. Είχε το ωραιότερο σφυροδρέπανο. Οι Μαοϊκοί είχαν και τα πιο ωραία πανό. Κόκκινα και κίτρινα. Βέβαια ακόμη και σήμερα οι περισσότεροι αριστεροί δεν έχουμε διαβάσει ολόκληρο βιβλίο του Μαρξ. Εγώ τώρα διάβασα το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο».

Ζήσατε 15 χρόνια στη Γερμανία. Τι ζηλέψατε εκεί και τι προτιμάτε να ξεχάσετε;

Ο πατέρας μου ήταν ζωγράφος, η μητέρα μου καθηγήτρια Γερμανικών. Τελείωσα κι εγώ το γερμανικό σχολείο στη Θεσσαλονίκη. Δυσκολεύομαι να μιλήσω για τη Γερμανία. Είναι δεύτερη πατρίδα μου. Λαός παθιασμένος με την αναζήτηση και τη συζήτηση. Από την άλλη, σε σχέση με τους Ελληνες, είναι απλοϊκοί σε πρακτικά πράγματα. Κράτησαν ένα είδος πειθαρχίας και το συνδύασαν με την ατομική ελευθερία. Είναι μια κοινωνία δημοκρατική. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να ψάχνουν και όχι να παπαγαλίζουν. Είναι μια κουλτούρα σκέψης και εργασίας που δεν την έχουμε – και που την αρνούμαστε.

Πώς σου φαινόταν η Ελλάδα τότε;

Είχα όλα τα σύνδρομα του μετανάστη. Τα τρία πρώτα χρόνια ήθελα να γυρίσω. Νόμιζα ότι έχανα όλα τα μεγάλα γεγονότα. Υστερα δεν ήθελα ούτε να τη δω. Πάντως, οι σχέσεις μου με την Ελλάδα ποτέ δεν χαλάρωσαν.

Σήμερα πώς σου φαίνεται;

Συντηρητική. Δεν υπάρχει αυτή η συνέχεια που έχουμε στην Κεντρική Ευρώπη σε σχέση με τον Διαφωτισμό και την κριτική που έγινε σ’ αυτόν από την Αριστερά. Αυτό είναι και ένα κακό των ιστορικών δεδομένων στη χώρα μας. Η ευρωπαϊκή Aριστερά προχώρησε. Κι αν σήμερα είναι διαλυμένη, το ’68 άφησε τα ίχνη του βαθιά στις κοινωνίες αυτές. Η Ελλάδα είχε τις δικές της ιδιαιτερότητες. Χωρίς να αποκλείουμε τίποτε, χωρίς να γινόμαστε ενδοσκοπικοί και ξενοφοβικοί, πρέπει να τις αποδεχτούμε. Να μιλήσουμε γι’ αυτές. Η παράσταση εντάσσεται σε ένα τέτοιο κλίμα.

Πώς είναι να κάνει κάποιος απαιτητικό θέατρο στη σκιά ενός ροζ dvd και μια μαύρης ατμόσφαιρας;

Δεν μπορώ να μιλήσω για τους πρωταγωνιστές του σκανδάλου χωρίς να γίνω κι εγώ κομμάτι του. Αυτό ακριβώς κάνει η τηλεόραση.

Αν κρίνουμε από την τηλεόραση, είναι εύκολο να πιστέψει κανείς πως έτσι γκρίζα είναι και η ελληνική κοινωνία. Ωστόσο, υπάρχει ένα μέρος της που αηδιάζει, αλλά δεν το φωνάζει πια.

Ολοι μας έχουμε μια πολύ υποκριτική σχέση με αυτό που λέγεται τηλεόραση και δημοσιότητα. Τη βρίζουμε και συγχρόνως την καταναλώνουμε. Αυτό συμβαίνει με τα σίριαλ και τώρα με τα σκάνδαλα και τα dvd. Για να κόψεις όμως κάτι πρέπει να έχεις την εναλλακτική λύση. Για μένα θα ήταν η λογοτεχνία, αλλά θα ήταν γελοίο να ισχυριστώ ότι μια κοινωνία μπορεί να αντικαταστήσει την τηλεόραση με το βιβλίο. Παλιά υπήρχαν πέντε, δέκα συγγραφείς. Σήμερα υπάρχουν περισσότεροι, αλλά δεν μιλάνε. Ισως δεν έχουν και τι να πουν. Είναι αναγκαίο ωστόσο να δημιουργηθεί ένας πολιτικός λόγος.

Είστε παντρεμένος με μια επίσης καλή ηθοποιό. Δυο άνθρωποι απαιτητικοί με μια δουλειά χωρίς σταθερές αποδοχές. Τι θυσίες απαιτεί αυτή η στάση ζωής;

Μεγαλύτερες θυσίες θα απαιτούσε να δουλεύω κάπου που δεν μου αρέσει.

Βοηθάτε ο ένας τον άλλον στην προετοιμασία ενός ρόλου ή στο σπίτι;

Μόνο στις δουλειές του σπιτιού. Εκεί είναι όλα μισά μισά.

Αν η κόρη σας σε λίγα χρόνια σάς πει ότι θέλει να γίνει ηθοποιός, τι θα της λέγατε να έχει πάντα στο νου της;

Εδώ δεν ξέρω τι να πω στον εαυτό μου… Η Μαίρη βέβαια είναι τεσσεράμισι χρόνων. Θα ήθελα να κάνει ό,τι ονειρεύεται.

Συμμετέχουν: Μαίρη Τσώνη, Βέρικο Μιγκελάτζε. Σκηνικά των Κέννι Μακ Λέλλαν και Μιχαήλ Μαρμαρινού.

No comments yet»

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: